Brush Scam là một hình thức lừa đảo tương đối vô hại, thường được các con buôn trên mạng sử dụng để tự khen ngợi mình, nhằm nâng cao uy tín (ảo), để có thể qua mặt được thuật toán của những công ty bán hàng trên mạng như eBay, Amazon hay Alibaba.
Những công ty bán hàng trên mạng như Amazon và eBay đều sử dụng thuật toán để đánh giá mức độ ưu tiên của một người bán hàng và từ đó, quyết định cho phép họ được hiển thị hàng hóa ở mức độ nào, mỗi khi khách hàng muốn tìm kiếm một món hàng trong một rừng hàng tỉ mặt hàng với hàng trăm ngàn người bán khác nhau.
Thí dụ, khi bạn cần mua một cây kéo, bạn sẽ vào Amazon hay eBay và đánh từ “kéo” vào ô tìm kiếm. Với hàng ngàn người bán khác nhau cùng bán một mặt hàng, thuật toán của Amazon hay eBay sẽ ưu tiên cho ra kết quả với những cửa hàng nào đã có được nhiều đánh giá cao nhất từ khách hàng, xếp hạng theo số lượng ngôi sao (từ 1 đến 5 sao)
Nếu bạn bán một món hàng trên eBay hay Amazon, nhưng có được rất ít những lời nhận xét hay khen ngợi từ khách hàng, thì cơ may mà bảng hiệu hoặc món hàng của bạn được hiện ra khi khách hàng muốn kiếm, sẽ là rất thấp. Vì thế, ai cũng muốn được có càng nhiều những lời nhận xét, đánh giá, khen ngợi về mình, càng nhiều càng tốt.
Bản thân của khách hàng, khi cân nhắc để mua một món hàng từ nhiều người bán khác nhau, cũng sẽ ra quyết định chọn mua từ những người bán nào có được nhiều đánh giá tốt nhất.
Từ sự cạnh tranh này, thị trường mua bán qua mạng internet xuất hiện Brush Scam. Tức là những phương pháp làm gia tăng những lời nhận xét và đánh giá cao (giả mạo) từ khách hàng (thật – nhưng lại không thật).
THUẬT TOÁN KHÔNG NGU.
Amazon hay eBay đều có các chính sách nhằm chống lại việc các nhà buôn tự mình tạo tài khoản giả mạo để tự khen. Họ luôn kiểm tra và đối chiếu những lời nhận xét với hồ sơ mua bán, để chắc chắn rằng những lời khen tặng và đánh giá là thật sự xuất phát từ những đơn đặt hàng có thật. Người ta gọi những khách hàng này là “Verified Buyer” hay “Verified Purchase”.
KẼ HỞ KHÓ TRÁNH.
Một trong những cách thông thường để một nhà buôn có thể gia tăng lời khen tặng đối với sản phẩm của mình là gửi tặng sản phẩm cho khách hàng của mình với lời yêu cầu xài thử và đánh giá giúp họ. Khách hàng luôn có cảm tình với nhà buôn sau khi nhận được quà tặng và kết quả là người ta sẽ viết lên những lời nhận xét thiên kiến. Dù sao thì bạn cũng khó mà chê trách một sản phẩm nếu nó miễn phí. Chẳng có ai lại đi chê bai quà tặng miễn phí bao giờ
Để đối phó với các phương pháp gia tăng của những lời khen tặng không thật, Amazon ban hành quy luật, buộc các nhà buôn và khách hàng phải viết rõ trong phần đánh giá sản phẩm, rằng họ đã nhận được sản phẩm như một thứ quà tặng và đổi lại là lời khen tặng, đánh giá. Quy tắc này tỏ ra hiệu quả và nó mau chóng bị các nhà buôn từ bỏ, ít dùng đến nữa. Về phần những khách hàng đang phân vân và chọn lựa để mua một món hàng, người ta cũng không tin tưởng nhiều lắm đối với những lời đánh giá đến từ những người nhận được quà tặng. Người ta chỉ tin vào những lời đánh giá đã được Amazon chứng nhận là “Verified Buyer” hay “Verified Purchase”.
Các nhà buôn bèn đổi chiến thuật tự khen mình. Từ đây, Brush Scam chính thức ra đời và nó phát triển mạnh nhất trong giới bán hàng trên mạng có gốc gác từ Trung Quốc.
BRUSH SCAM HOẠT ĐỘNG NHƯ THẾ NÀO?
Trước hết, kẽ hở này đến từ một khế ước ưu đãi của Bưu điện Hoa Kỳ (USPS) dành cho Trung Quốc và Hồng Kông và sau đó là Singapore và Nam Hàn. Khế ước này cho phép các quốc gia kể trên được gửi các gói bưu phẩm nhỏ đến Mỹ với một cái giá rẻ gần như là không tưởng. Nó còn rẻ hơn cả cước phí mà người dân của các nước trên phải trả khi gửi hàng trong nội địa. Hình thức này có tên chính thức là ePacket. Một gói hàng nặng dưới 4,4 pounds gửi từ Thượng Hải qua Mỹ có giá cước phí rẻ hơn cả khi gửi nó sang Hồng Kông hay một tỉnh lân cận nào đó ngay bên trong nội địa Trung Quốc.
Phó Chủ tịch về chính sách quốc tế của công ty Amazon, Paul Misener, từng chỉ ra rằng, một gói hàng hóa nặng 1 pound gửi từ tiểu bang South Carolina sang tiểu bang New York sẽ tốn gần 6 đô-la cước phí, trong khi cũng gói hàng đó, nếu gửi từ Bắc Kinh sang New York chỉ tốn có 3,66 đô-la. Cùng lúc, nếu gói hàng đó gửi từ New York sang Bắc Kinh thì cước phí sẽ là khoảng 50 đô-la.
Từ sự ưu đãi của Bưu điện Hoa Kỳ – mà tốn phí và thiệt hại sẽ do người đóng thuế ở Mỹ gánh chịu – các nhà buôn ma giáo từ Trung Quốc sáng chế ra Brush Scam, một phương thức giúp nâng cao mức độ khen tặng/đánh giá/ và nâng khống tầm mức uy tín (giả mạo) của họ trên các mạng lưới bán hàng qua internet.
Các nhà buôn sẽ mua tên tuổi và địa chỉ của các khách hàng trên mạng, dùng thông tin đó để tạo ra những tài khoản giả rồi dùng chúng để tự mua hàng (rẻ tiền) của chính mình, sau đó thì họ gửi hàng đi. Sau khi bưu điện Hoa Kỳ đã gửi thông báo “Đã giao hàng” thì họ bắt đầu tự viết những lời khen tặng. Khen phẩm chất của món hàng và khen luôn cả sự lịch sự hay lòng tốt của người bán khi đã gửi kèm thêm vài món quà tặng. Dĩ nhiên, toàn bộ những lời đánh giá này đều là 5 sao.
Đến đây thì thuật toán của Amazon hay eBay đành phải bó tay vì đơn đặt hàng là có thật, hóa đơn gửi hàng là có thật, có cả chứng nhận của Bưu điện Hoa Kỳ rằng hàng hóa đã giao đến tay người mua.
Chỉ có khách hàng, những người không hề đặt mua nhưng lại tự nhiên nhận được những gói quà từ trên trời rơi xuống, là ngơ ngác, không hiểu chuyện gì đang xảy ra. Hầu hết, chúng đều là những món hàng rẻ tiền như dây thun buộc tóc, dây chuyền hay bông tai mạ bạc, pin đồng hồ, dây điện sạc điện thoại … Những món hàng thường được bán với giá mỗi lố một đô.
Brush Scam không phải là một hiện tượng mới lạ. Những tờ báo lớn về kinh tế (Forbes) hay chuyên về tiêu dùng (Digital Commerce, eCommerce) đã điều tra và viết các phóng sự về việc này từ nhiều năm nay. Nó không chỉ xảy ra ở Mỹ mà ở Anh và vài quốc gia khác cũng có Brush Scam.
Brush Scam không chỉ được áp dụng tại Mỹ hay Anh, nhằm gia tăng giả mạo mức độ tin tưởng đối với khách hàng. Các con buôn Trung Quốc còn dùng đến nó để lừa gạt các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán, kê khống doanh thu hàng năm để nâng giá cổ phiếu của công ty. Tháng 5 năm 2016, công ty Shanghai Aishang flowers Co. Ltd. ở Thượng Hải đã phải nhận tội cho hành động này. Hồ sơ điều tra cho thấy, trong 7 tháng đầu của năm 2015, họ đã bỏ ra 739.268 tệ để thuê người và đặt mua 163.676 đơn đặt hàng từ cửa hàng của chính họ trên Alibaba. Số lượng đơn đặt hàng kể trên đại diện cho 42,02% toàn bộ đơn đặt hàng của công ty. Năm 2014 trước đó thì họ đã chi ra đến 989.165 tệ cho việc này và số tiền đã chi cho năm 2013 là 26.234 tệ. Trung Quốc hiện đã đặt ra ngoài vòng pháp luật cách kinh doanh khống kể trên.
Brush Scam vẫn tiếp tục hiện diện ở Mỹ trong nhiều năm qua. Lúc ban đầu, số lượng người nhận được hàng từ trên trời rơi xuống này nhiều đến mức chính quyền của các tiểu bang đã phải vào cuộc điều tra. Kết quả là chẳng thể làm gì cả. Giả sử như truy tố ra tòa thì người gửi chỉ việc nói rằng họ gửi nhầm địa chỉ là xong. Chưa kể đến chuyện không có một khung pháp lý nào để có thể tiến hành bất cứ một cuộc điều tra nào, đối với những thương vụ xuyên quốc gia với trị giá hàng hóa chỉ vài chục xu hay một hoặc hai đồng.
Cách duy nhất mà chính quyền các tiểu bang có thể làm để trấn an dân Mỹ là ra một thông báo, với nội dung rằng, nếu bạn nhận được một món hàng mà không hề đặt mua thì bạn có toàn quyền sở hữu nó, mà không có trách nhiệm phải hoàn trả lại.
Brush Scam vẫn tiếp tục từ nhiều năm nay và người ta gọi chúng là những vụ lừa gạt không có nạn nhân. Thật ra, điều nguy hiểm duy nhất nếu bạn nhận được những món quà tương tự, là nỗi lo lắng về việc bằng cách nào những nhà buôn kia đã có được trên tuổi và địa chỉ của bạn?
Brush Scam vẫn xảy ra mỗi ngày ở Mỹ và dư luận hầu như đã không còn nói đến nữa, cho tới mấy tuần gần đây, khi sản phẩm của Brush Scam là những gói hạt giống, có khả năng trở thành một nguy cơ đối với môi trường của Hoa Kỳ: những động và thực vật ngoại lai luôn có nguy cơ xâm lấn và tiêu diệt hệ sinh thái tự nhiên của địa phương, nên nó lại gây ra sự chú ý và cảnh báo từ nhiều cấp chính quyền – thêm một lần nữa.
Nếu bạn nhận được những gói hạt giống từ Trung Quốc gửi sang. Hãy biết rằng đây là một Brush Scam và đã có hàng triệu người nhận được những món quà như thế từ nhiều năm nay. Ném chúng vào thùng rác là cách giải quyết tốt nhất.
Đáng buồn là đã có vài đài TV lá cải trên YouTube đã tận tình khai thác và vẽ thêm chân cho rắn, biến nó thành chuyện “Tàu gửi virus Covid-19” qua những gói hàng như thế này. Những ai không rõ vấn đề sẽ trở thành hoang mang và sợ hãi không cần thiết.
Tôi viết bài này để trình bày sự việc với những bằng chứng, những bài báo điều tra về Brush Scam – vốn đã được loan tải từ nhiều năm trước đây. Đó là trách nhiệm tự mang của tôi.
Việc còn lại là của bạn đọc.
(Tác giả: Huyền Đao Khách)
